De nieuwste stack is zelden de beste keuze

Er zit een reflex in ons vak: zodra er een nieuw framework langskomt, wil iedereen het gebruiken. Op de volgende conferentie staat het op elke slide, in elke vacature staat het als eis, en voor je 't weet voelt de techniek waar je al jaren prima mee bouwt ineens als achterstand. Ik ken die reflex, ik heb 'm zelf ook.

Maar ik doe er steeds minder aan mee. Niet omdat ik nieuwe dingen niet snap of niet leuk vind; juist wel. Het is omdat ik heb gezien wie de rekening betaalt als je je stack kiest op wat dit seizoen hip is in plaats van op wat over vijf jaar nog draait.

De stack van het seizoen

Laat ik het beestje een naam geven. Ik noem het de stack van het seizoen: de verzameling tools die op dit moment het meeste applaus krijgt, los van de vraag of jouw project er iets aan heeft.

Waarom kiezen we ervoor? Zelden omdat de klant erom vraagt. Meestal om iets anders:

• Het cv. Er is een reden dat collega's het cv-gedreven ontwikkeling noemen. Een nieuw framework op je profiel is aantrekkelijker dan "tien jaar dezelfde taal, en ik ben er echt goed in geworden". Dat is menselijk, maar het is jouw belang, niet dat van de klant.
• De angst om achter te lopen. Niemand wil de bouwer zijn die "nog steeds" X gebruikt. Dus grijp je naar het nieuwe, al is het maar om modern te lijken.
• De demo. Het nieuwe spul demonstreert fantastisch; in een half uur staat er iets glimmends. Wat je in die demo niet ziet, is hoe het zich over drie jaar houdt.

Het venijn zit 'm er namelijk in dat de kosten pas veel later vallen, en op een ander bord dan waar de keuze gemaakt is.

Wie de rekening krijgt

Nieuwe frameworks hebben vaak een korte adem. Het spannende project van dit jaar is over drie jaar het verlaten GitHub-repo waar de laatste commit een jaar oud is. Breaking changes stapelen zich op, de documentatie loopt achter, en de handvol mensen die het écht kende is doorgestroomd naar het volgende glimmende ding.

De klant merkt daar in het begin niets van. Het draait, het ziet er goed uit, iedereen tevreden. Tot het onderhouden moet worden, en dan blijkt dat er nauwelijks nog iemand te vinden is die deze stack kent, of wil kennen. Wat een rustige update had moeten zijn, wordt een zoektocht of een halve herbouw.

Dat is de wegwerp-stack: gebouwd op iets wat op het moment van bouwen indruk maakte, en op het moment van onderhoud niemand meer durft aan te raken. De klant zit vast aan een keuze die nooit voor hem gemaakt is.

Waarom saai wint

Tegenover de stack van het seizoen staat gereedschap dat al jaren gewoon z'n werk doet. Niet spannend. Goed gedocumenteerd, breed gedragen, en zó lang meegaand dat je over vijf jaar nog iemand vindt die het kent.

Saai betekent hier iets heel concreets:

• De tool bestaat lang genoeg dat de scherpe randen eraf zijn en de valkuilen bekend.
• Er kan een grote groep mensen mee werken, dus je klant zit nooit vast aan één bouwer.
• Wat je vandaag schrijft, draait volgend jaar nog, zonder dat een verplichte upgrade de boel omgooit.
• Het is te testen, te lezen en over te dragen; ook aan mij van over twee jaar, die vergeten is hoe 't ook alweer zat.

Dit is dezelfde regel die door al m'n werk loopt: het onvoorspelbare deel hoort achter een strakke grens, en de rest mag saai en voorspelbaar zijn. Saaie code is geen gebrek aan ambitie. Het is de ambitie verlegd naar de plek waar het telt: het probleem van de klant, niet de bedrading eromheen.

Nieuw is niet verboden

Nu de eerlijke nuance, want dit is geen pleidooi om alles te bouwen zoals in 2010.

Soms is een nieuwe tool echt beter. Sneller, veiliger, of hij lost een probleem op dat de oude niet kón oplossen. Dan gebruik ik hem, met alle plezier. Het verschil zit niet in nieuw versus oud; het zit in de vraag die je stelt voordat je kiest.

Die vraag is simpel: dient deze keuze de klant over vijf jaar, of dient hij mijn cv vandaag? Een nieuwe techniek die volwassen genoeg is, een levendige community heeft en een probleem oplost dat je echt hebt, is een prima keuze. Diezelfde techniek gekozen omdat hij nu eenmaal in de mode is, is een risico dat je bij iemand anders neerlegt.

Ik kies dus niet oud boven nieuw. Ik kies bewezen boven modieus, en ik laat de klant nooit de proefkonijn zijn voor iets wat ik zelf eens wilde proberen.

Wat je ervan mag verwachten

Ben je bang voor een wegwerp-stack, voor een systeem dat over een paar jaar niemand meer durft open te maken? Terecht. Maar dat is precies wat saai gereedschap voorkomt.

De opwinding zit bij mij niet in de tools. Die zit in iets wat blijft werken: software die je over vijf jaar nog gewoon aanzet, waar je een bouwer voor kunt vinden, en die meegroeit zonder dat elke stap een gok is. De stack van het seizoen is over een seizoen weer weg. Ik bouw liever iets waar je dan nog steeds blij mee bent.